پارادوکس هالیوود؛ چرا صنعتی که بدون انیمیشن زنده نمیماند، به آن احترام نمیگذارد؟
به گزارش آژانس خبری سینمادرام، تراویس نایت، مدیرعامل استودیو لایکا (سازنده انیمیشنهای «کورالین» و «پارانورمن»)، خاطره تلخی از ضیافت ناهار نامزدهای اسکار سال ۲۰۲۰ دارد. زمانی که او با اشتیاق درباره اثر استاپموشن خود یعنی «لینک گمشده» با فیلمنامهنویس سرشناسی که همواره تحسینش میکرد همکلام شد، آن نویسنده در پاسخی توهینآمیز گفت: «اوه، من هیچکدام از این چیزها را تماشا نمیکنم. فقط میگذارم بچههایم به من بگویند به چه چیزی رای بدهم!» این رفتار، برآمده از یک تفکر پنهان اما رایج در هالیوود است: اینکه انیمیشن صرفاً ابزاری برای سرگرم کردن کودکان است.
این همان تناقض بزرگی است که هالیوود در سال ۲۰۲۶ با آن دستوپنجه نرم میکند؛ مدیومی که این روزها بیش از هر زمان دیگری نبض مالی هالیوود را در دست دارد. امسال فیلم «کهکشان سوپر ماریو» از شرکتهای یونیورسال و ایلومینیشن به اولین فیلم میلیارد دلاری گیشه جهانی تبدیل شد. انیمیشن «هاپرز» از پیکسار بزرگترین افتتاحیه را برای یک اثر اورجینال این استودیو از زمان «کوکو» در سال ۲۰۱۷ رقم زد. همچنین انیمیشن «داستان اسباببازی ۵» با فروش افتتاحیه ۱۶۰ میلیون دلاری در آمریکا (۳۱۲ میلیون دلار در سراسر جهان)، بهترین شروع را در میان تمام فیلمهای امسال ثبت کرد و در آستانه ورود به باشگاه میلیارد دلاریهای سال ۲۰۲۶ است.
در طول پنج دهه گذشته، انیمیشنها به ندرت رتبه اول گیشه سالانه را کسب کردهاند، اما اکنون این مدیوم جریانی بیسابقه را تجربه میکند؛ انیمیشنهای «درون و بیرون ۲» و «زوتوپیا ۲» صدرنشین گیشه دو سال گذشته بودند و انیمیشن چینی «نهژا ۲» نیز اخیراً به اولین انیمیشن تاریخ تبدیل شد که از مرز فروش ۲ میلیارد دلار در جهان عبور کرد. پیت داکتر، مدیر خلاقیت پیکسار و کارگردان آثاری چون «بالا»، «درون و بیرون» و «روح» معتقد است بخشی از این نگاه تقلیلگرایانه، خودخواسته است: «هنوز بخش زیادی از دنیا انیمیشن را فیلمی برای کودکان میدانند و ما خودمان این کار را با خودمان میکنیم. ۹۰ درصد انیمیشنهای هالیوود آثاری خندهدار و کمی لوده هستند که بیشتر به درد سرگرم کردن بچهها میخورند. ما به عنوان یک صنعت باید سطح کارمان را بالاتر ببریم.»
با این وجود، سهم اقتصادی انیمیشن باید احترام بیشتری را جلب کند. جیم موریس، رئیس پیکسار، میگوید: «انیمیشن در حال حاضر تکیهگاه اصلی بسیاری از استودیوهاست.» اما با وجود این سودآوری کلان، هنرمندان این عرصه هرگز تا این حد احساس بیارزشی نکرده بودند؛ چرا که پیکسار در سالهای اخیر ۱۴ درصد از کارکنان خود (حدود ۱۷۵ کارمند) را تعدیل کرد و نتفلیکس نیز با تغییر ساختار بخش انیمیشن خود، مشاغل زیادی را حذف و تولید دو فیلم را متوقف کرد. یکی از انیماتورها در اینباره میگوید: «نمیدانید چقدر ناامیدکننده است که پیاپی بیانیههای خبری درباره سودآوری نجومی فیلمهایمان میبینیم، اما بعد استودیو رو به ما میکند و میگوید دیگر به شما نیازی نداریم.»
همانطور که گییرمو دل تورو در جریان اسکار ۲۰۲۲ برای انیمیشن «پینوکیو» به زیبایی بیان کرد: «انیمیشن یک ژانر نیست، یک مدیوم است.» استودیو لایکا نیز برای فرار از این برچسبها، آثار خود را صرفاً به عنوان «فیلم» بازاریابی میکند. انیمیشن جدید آنها به نام «وایلدوود» که قرار است به زودی اکران شود، نمونهای از همین نگاه مستقل به این مدیوم است.
با این حال، بزرگترین چالش، موفقیت انیمیشنها در شاخه بهترین فیلم اسکار است. از زمان ایجاد بخش بهترین انیمیشن بلند در سال ۲۰۰۱، این شاخه به جایگاهی برای تقدیر و در عین حال مانعی برای ورود انیمیشنها به رقابت اصلی تبدیل شده است. در تاریخ اسکار تنها سه انیمیشن «دیو و دلبر» (۱۹۹۱)، «بالا» (۲۰۰۹) و «داستان اسباببازی ۳» (۲۰۱۰) نامزد جایزه بهترین فیلم شدهاند. در حالی که برخی مدیران هالیوود مانند جرد بوش (مدیر خلاقیت دیزنی) بر این باورند که خلق آثار عمیق و احساسی میتواند این مرزها را جابجا کند، خورخه گوتیرز، انیماتور مکزیکی، نگاه بدبینانهای دارد و میگوید: «متنفرم از اینکه ناامید به نظر برسم، اما فکر نمیکنم هیچوقت یک انیمیشن جایزه بهترین فیلم اسکار را ببرد. بخش لایو اکشن سهم بسیار بزرگی در آکادمی دارد و اعضای آن بسیار زیادند. من در عمق وجودم خوشبین هستم، اما در عین حال یک واقعگرا و عملگرا هستم و چنین چیزی را پیشبینی نمیکنم.»
