گزارش نشست دوازدهم «سهراب»/ نمایش و نقد تابلوی «نبرد رستم و اژدها»
به گزارش آژانس خبری سینمادرام، نشست دوازدهم از سلسله نشستهای تخصصی «سهراب» عصر سهشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۴ در مؤسسه کتابآرایی ایرانی برگزار شد. این نشستها به ابتکار «کانون مطالعات اسطورهشناختی میتاوخته»، وابسته به گروه پژوهشی «پیدایش»، با همکاری مؤسسه کتابآرایی ایرانی و میزبانی نگارخانه لاجورد، به صورت ماهانه برگزار میشوند.
در این نشست، تابلوی «نبرد رستم و اژدها» با سه رویکرد نقد هنری، اسطورهشناسی هنر و فلسفهی هنر مورد بررسی قرار گرفت. محبوبه نیکونژاد، هنرمند و مدرس، در آغاز درباره روند شکلگیری اثر و علاقهی شخصی خود به هندسهی نقوش سخن گفت و توضیح داد که این علاقه از دوران کودکی و مشاهدهی تصاویر در اشکال مختلف شکل گرفته است.
سپس دکتر جلیل جوکار ـ نویسنده، مؤلف و مدرس دانشگاه ـ با ارائهی پاورپوینتی به تحلیل نظام هندسی و ریاضی نهفته در اثر پرداخت. وی تأکید کرد که اعداد و چیدمان حروف مقدس در این اثر حضور دارند و ضرورت توجه به علم حروف و علم اعداد کهن را یادآور شد. او همچنین به نمادشناسی اعداد در معماری صفوی اشاره کرد و ریاضیات مقدس و جایگاه حروف مقدس در هنر ایرانی را نیازمند رمزگشایی دانست.
در ادامه، دکتر هادی بابایی فلاح دربارهی ابعاد هنری اثر سخن گفت و پس از او دکتر ساینا خبازان به روایت اسطورهای اثر پرداخت و ریشههای اسطورهای آن را بررسی کرد. در بخش پایانی، دکتر بهروز عوضپور با تمرکز بر موضوع هندسه، اهمیت اندازهها را در همهی ارکان هنر ایرانی ـ از نقوش تا معماری ـ توضیح داد. وی به قاعدهی وحدت و کثرت اشاره کرد و نشان داد که ترکیببندی اثر چگونه این اصل را بازتاب میدهد. به گفتهی او، این مفاهیم با فیگور قابل نمایش نبود و به همین دلیل نقشمایههای هندسی در اثر برجسته شدهاند.
در جمعبندی، دکتر عوضپور یادآور شد که در فلسفهی افلاطون، آرکیتایپ شاخص ارزیابی هر چیز است و سهگانهی زمان، مکان و عدد همواره معیار سنجش به شمار میرود. بنابراین، اگر چیزی از بستر زمان یا اندازه جدا شود، معنا و جایگاه واقعی خود را در هنر و اندیشه از دست میدهد. وی تأکید کرد که اندازه اساس کار هستی است و هنر نیز بر آن بنا میشود؛ ساختار جهان هندسی است و نظم آن از طریق هندسه شکل میگیرد. در پایان نیز به آیین مهر در فرهنگ ایرانی و اهمیت اندازه و پیمانه در این سنت کهن اشاره شد.
