یادداشت آریو همتی بر فیلم «عصر جمعه» مونا زندی حقیقی
به گزارش آژانس خبری سینمادرام، آریو همتی طی یادداشتی بر فیلم فیلم «عصر جمعه» مونا زندی حقیقی نوشت: فیلم عصر جمعه بنا بر مقوله بندی ساختاریک یعنی سینمای پیشا ساختارگرا، ساختارگرا ، پساساختارگرا و فراساختار گرا در نوع سینمای ساختارگرای آوانگارد قرار می گیرد که البته با فراروی از چارچوب های بسته برخی وجوه فراساختاریک را نیز در آن میبینیم.
مونا زندی حقیقی در سال ۱۳۸۴ با ساختن عصر جمعه توانست خودش را به عنوان یک فیلمساز مسلط و دارای نگاه انتقادی به جامعه حرفه ای سینما معرفی و اثبات کند. زن در جایگاه سوژه یعنی ما بتوانیم با نگاه ، دوربین ، جهان بینی و هستی شناسی یک زن فیلمساز ـ فیلمساز مولف ـ آشنا شویم.
حقیقی در جایگاه سوژه یعنی اینکه در ادامه سنت فیلمسازی فیلمسازان زن سینمای ایران فروغ فرخزاد ، مروا نبیلی،کبری سعیدی ،پوران درخشنده ،رخشان بنی اعتماد ،تهمینه میلانی ، سمیرا مخملباف ومریم شهریار قرار بگیری و بتوانی یک اثر خوش ساخت و جسورانه را بسازی که دارای دغدغه های یک کلان روایت یعنی جنسیت ذیل زن به عنوان یکی از ساحات هفتگانه مشکک مادرمائیک موجودی است.
به لحاظ مقوله بندی سوژه های بیست گانه فرائیستی این اثر که لایه های جنسیت سوژه گرایی را دارد ، در ذیل سنت سوژه گرایی تعریف می شود. الگوی متعین پیشینی خانواده اینجا نقش بسزایی در شکل گیری روایت و قوام آن تا یک پایان منطقی و البته زایا دارد. البته برخی از وجوه خطرساز درون سیستمی مانند تجاوز عمو که سبب آغاز زیست غیر طبیعی یک دختر جوان شده ،مورد نقد قرار گرفته شده است.
انگار از خانواده نخستینه تا بازگشت به آن در انتها ، یک تجاوز پیشامدی که دیگری آن را رقم زده ، دختر فراری شدن ناخواسته،زندان رفتن ناخواسته، حاملگی ناخواسته،فرزند آوری ناخواسته ،شغل ،کار برای پسر و… همه را با سوگند قدم زده ایم. در بیشتر موقعیت ها به شکل تاسف برانگیزی این دختر است که بدون حامی ،بدون آگاهی اطرافیان از مفاهیمی مانند قربانی بودن و تجاوز، در موقعیت هایی که خودش نساخته گیر می افتد و دست به انتخاب می زند.
او می تواند انتخاب کند که بماند و با سرنوشت نامعلومش مواجهه شود یا برود و با سرنوشت نامعلوم تری رو به رو گردد و ادامه این موقعیت های دومینو وار. زوج تفاوت ساز سوگند بی دفاع ،قربانی ،و با زیست غیر طبیعی اش ،در مقابل بنفشه که درس خوانده و اکنون دانشگاه می رود.
اینکه موقعیت می تواند تعیین کننده باشد به نوعی تعین یافته قابل مشاهده است. شاید اگر تجاوز عمو اتفاق نمی افتاد سرنوشت سوگند جور دیگری رقم می خورد یا اگر شکوفه نیز در وضعیت سوگند قرار می گرفت واکنش های مشابه و شاید واکنش های بدتری از خودش نشان می داد. به هر حال تاثیر شرایط و موقعیت ها در ظهور و بروز وجوه مختلف درون برونی کاراکتر ها در فیلم تاثیر عمیقی دارد که به دلیل وسواس مونا زندی اتفاق افتاده است.
بازی خوب هانیه توسلی ،رامین راستاد ومهرداد صدیقیان در کنار یک بازی دلچسب، تکنیکی و با صلابت از یکی از مهمترین بازیگران زن سینما یعنی رویا نونهالی توانسته اثری به شدت تاثیر گذار را به مخاطبین فیلم های اجتماعی بسازد که البته با کج سلیقگی ها و عدم اکران در زمانه ساخت ، موجب محروم شدن مخاطب انبوه از دیدن یک اثر شاخص شد. جرات و جسارت مونا زندی حقیقی سبب شده نام او در بین فیلمسازان غیر کلیشه ای و کلیشه زدا در تاریخ در فراز و نشیب سینمای ما ثبت شود.
