یادداشت آریو همتی بر فیلم «بوی گندم» امیر مجاهد و فرزان دلجو

به گزارش آژانس خبری سینمادرام، آریو همتی طی یادداشتی بر فیلم «بوی گندم» امیر مجاهد و فرزان دلجو نوشت: 
بوی گندم فیلمی به اصطلاح « به قاعده » و «تمیز » محسوب می شود که در نوع مقوله بندی ساختاریک در شاخه سینمای ساختارگرا و ذیل ساختار کلاسیک تعریف می شود. سوژه آن نیز از میان سوژه های بیست گانه فرائیستی در واقع سنت سوژه گرایی محسوب می شود.

پیام اصلی متن ـ اینجا فیلم ـ مفاهیمی مانند جوانمردی، گذشت، کمک به دیگران و در کل اثری  به شدت اخلاق گرا می باشد.

فرزان دلجو را در کتاب «سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان»چاپ ۱۴۰۳ به عنوان چهارمین و آخرین موج ساز در سینمای سرمایه محور پس از ناصر ملک مطیعی، محمد علی فردین و بهروز وثوقی معرفی کرده ام.

سینمای جوان پسند ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۷ با فیلم یاران از امیر مجاهد و فرزان دلجو با بازی فرزان دلجو و آیلین ویگن آغاز شد. فرزان دلجو در سینمای خود چهره های مطرح موسیقی  پاپ مانند داریوش اقبالی، گوگوش، ابی و شب پره را در آثارش بازی می داد و در موج سینمای او وفا ـ عباس وفایی ـ ، لیلا فروهر، سعید کنگرانی، مسعود اسدالهی و… نیز حضور داشتند.

کاراکتر جوانان دبیرستانی یا دانشجو ، و یا پایین شهری بیکار و در فقر ، که تا حدودی تحت تاثیر سینمای فردین بودند اما اینجا به شکل شخصی تر دغدغه های فردی در واقع برایشان مهمتر از دغدغه های جامعه بود. حس درک نشدن این نسل توسط نسل پیشین ، قهرمانان جوان و زیبا به جای لوطی ها و جوانمردان یکه بزن ، لباس های مد و موی مد و نوع رفتار به روز شده نشانهایی از تغییرات  عمده نیز با خود داشت.

در مبحث تفاوت سازی نیز مفاهیمی چون سرمایه دار و بی پول، و یا کاباره دار ـ روسپی , در آن وجود دارد اما مهم تر از آن مبحث انتقادی اجتماعی آن با پرداخت به اعتیاد و مشکلات اجتماعی مانند بیماری است. می توان فیلم بوی گندم را در کنار طلاق مسعود اسدالهی و دایره مینا داریوش مهرجویی در واقع به عنوان سه گانه مهم عصر خویش با بازی های نخست فرزان دلجو و آیلین ویگن ، دوم مسعود اسدالهی و ژیلا سهرابی ،و سوم سعید کنگرانی در کنار عزت الله انتظامی و فروزان ، در زمینه انتقادی بودن در عین  تاثیر گذاری  دانست.

فیلم دلجو در سینما و مخاطب انبوه، سریال طلاق در تلویزیون و مخاطب انبوه آن ، و فیلم مهرجویی در جریان روشنفکری ـ جشنواره ای و مخاطبان نخبه گرای خویش موفق شدند تاریخ ساز عمل کنند. کاراکتر های سیامک و تقی ،با بازی های درخشانی از فرزان دلجو و ابراهیم حامدی (ابی)، سالیان سال به عنوان اتفاق های مهم در خودآگاه جمعی یک ملت ثبت شدند و همچنین از بدمن نام آشنای سینمای موج نو عنایت بخشی که در بالفعل شدن بیشتر استعداد های بازیگری فیلم نقش داشته است را نیز می توان نام برد. بوی گندم بعد از یاران مهمترین فیلم موج سینمای دلجو است و البته به لحاظ پختگی ، کاملترین فیلم این موج نیز محسوب می شود.

مفهوم رفاقت در سیامک ، تقی و اسی به شکل جذابی تعین یافته است و شیمی دلجو ، آبی و شب پره یکی از جذابترین هم افزایی های بازیگران سینمای ماست آنگونه که مثلا پیشتر از آن  شیمی محمد متوسلانی، منصور سپهرنیا و گرشا رئوفی یا بعد تر شیمی هدیه تهرانی و محمد رضا فروتن برایمان جاذبه داشت.

دو اتفاق مهم یعنی مرگ تقی و مرگ سیامک در حرکت فیلم سمت ملودرام تاثیر دارد و مرگ قهرمان قصه نیز البته در سینمای فرزان دلجو و قهرمان لطیف آن با دوبله تاثیر گذار خسرو خسروشاهی، در واقع سعی در کلیشه شکنی ساحت قهرمانان تنومند پیشینی در سینمای ما بود.