معرفی کامل و نقد فیلم مجنون
روایت یک پیروزی جانکاه؛ عملیات خیبر
این فیلم، پرترهای از شهید زینالدین است با بازی سجاد بابایی
خلاصه داستان فیلم مجنون
داستان فیلم مجنون درباره بخش کوتاهی از رشادتهای برادران شهید زین الدین است. این فیلم برشی از حماسه آفرینی شهیدان مهدی و مجید زینالدین و رزمآوران لشگر ۱۷ علیبنابیطالب(ع) قم در جزیره مجنون و عملیات بزرگ خیبر را به تصویر میکشد.
بازیگران و عوامل فیلم مجنون
سجاد بابایی، حسام منظور، بهزاد خلج، شبنم قربانی بازیگران این فیلم هستند.
کارگردانی فیلم مجنون را مهدی شامحمدی برعهده دارد که از کارگردانان شناختهشده در سینمای مستند است و با این فیلم اولین کارگردانی فیلم بلند سینمایی را در کارنامه خود تجربه میکند. عباس نادران که تهیهکنندگی «مجنون» را برعهده دارد در مقام تهیهکننده تا به امروز فیلمهایی همچون «شاهکش» و «شادروان» را به سرانجام رسانده است و این پروژه اولین همکاری او با سازمان اوج محسوب میشود.
تدوین این اثر سینمایی نیز بر عهده حمید نجفی راد است و موسیقی فیلم را هم مجید انتظامی ساخته است. او پس از یک دهه دوری از سینما، با فیلم مجنون در جشنواره فیلم فجر حضور دارد. انتظامی از رکوردداران کسب سیمرغ و دیپلم افتخار جشنواره فیلم فجر است؛ فیلمهای ترن، بایسیکلران، از کرخه تا راین، راز خنجر، روز واقعه، آژانس شیشهای و دیوانهای از قفس پرید برای او تقدیر و سپاس جشنواره را به همراه داشته است.
جوایز و افتخارات فیلم مجنون
عباس نادران | سیمرغ بلورین بهترین فیلم | چهل و دومین جشنواره فیلم فجر – ۱۴۰۲
شبنم قربانی | سیمرغ بلورین بهترین نقش اول زن | چهل و دومین جشنواره فیلم فجر – ۱۴۰۲
بهزاد خلج | سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل مرد | چهل و دومین جشنواره فیلم فجر – ۱۴۰۲
مجید انتظامی | سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن | چهل و دومین جشنواره فیلم فجر – ۱۴۰۲
چند نکته درباره فیلم
- تصویربرداری این فیلم در شهر آبادان انجام شد.
- کلید ساخت فیلم از پرتره شهدا و سرداران شهید به دهه ۸۰ باز می گردد اما این فیلم ها معمولا نتوانست آنطور که باید کیفیت تولید را داشته باشد و در اکران هم با مخاطب کم روبه رو شد. پس از فیلمهای «ایستاده در غبار» با روایتی از زندگی حاج احمد متوسلیان، «منصور» با روایتی از زندگی شهید منصور ستاری و «غریب» با روایتی از زندگی شهید محمد بروجردی، حالا «مجنون» تازهترین محصول سازمان اوج محسوب میشود که به یکی از شهدای شاخص انقلاب و دفاع مقدس میپردازد.
- شهید مهدی زینالدین فرمانده لشکر ۱۷ علی ابن ابیطالب در دوران دفاع مقدس و از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در طول جنگ تحمیلی بود که در سال ۶۳ در منطقه سردشت در پی درگیری مستقیم با نیروهای مسلح دشمن در سن ۲۵ سالگی به شهادت رسید.
- سجاد بابایی سال گذشته در چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر توانست برنده سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل مرد شود.
نقد و بررسی فیلم مجنون
محمدتقی فهیم – منتقد سینما
«مجنون» فیلم خوش ساختی است!
اگر قرار باشد فیلم سینمایی «مجنون» را به عنوان اثری تکنیکی بررسی کنیم، باید بگوییم که با فیلم خوش ساختی رو به رو هستیم که کارگردان در کار اول خود از پسش به خوبی بر آمده است و مخاطب را درگیر میکند، اما باید بپرسیم برای چه این جنس فیلمها را میسازیم و شاید خوب است در سینمای دفاع مقدس همچنان درباره کاراکترهای قهرمان به فیلمهای اولیه برگردیم. به نظرم تا زمانی که بازگشتی به آدمهای فیلمهای دوران دفاع مقدس نداشته باشیم، همچنان فیلمهایمان چیزی کم دارد. اینکه چقدر شهید مهدی زینالدین را به عنوان یک شخصیت بازسازی کرده و از او یک قهرمان سینمایی بسازیم، اهمیت دارد.
«مجنون» از نظر ریختشناسی کامل بازسازی درستی داشته و متعلق به چند دهه قبل است اما از نظر قابلیتهای رقابتی با فیلمها در سینمای امروز کم و کاستیهایی دارد. موسیقیاش در جایی به جای حماسی بودن نت حزن میزند و در مجموع «مجنون» فیلم قابل تامل و قابل توجهی است و برای مهدی شامحمدی کارگردانش به ویژه در اولین تجربه فیلم بلند سینمایی دستاورد خوبی محسوب میشود.
این فیلم نشان می دهد کارگردان از پس کار اکشنی که نیاز به شناخت دقیقتری هم دارد، برآمده است اما همچنان در خصوص قهرمان که در فیلم های اولیه دفاع مقدس برای مثال آثار حاتمی کیا به خوبی به تصویر کشیده شده است، کمبودهایی دارد.
به نظرم «مجنون» در طراحی صحنه و کارگردانی میتواند مورد توجه قرار بگیرد.
محمود گبرلو – منتقد سینما
با دیدن فیلم مجنون دیگر جرات نمیکنم قدم در این اتوبان بگذارم. فهمیدم این قهرمان آنقدر بزرگ و مقدس است که اتوبان و خیابان که هیچ، نام کشور هم برای او کم است و در پیشگاه این قهرمانان ملی، خجل و شرمندهام و سر تعظیم فرود میآورم.
تبریک به سازندگان فیلم زینالدین، سالهاست از اتوبانی به نام زین الدین رفت و آمد میکنیم و روزگار می گذرانیم اما با دیدن فیلم “مجنون” دیگر جرات نمیکنم قدم در این اتوبان بگذارم. فهمیدم این قهرمان آنقدر بزرگ و مقدس است که اتوبان و خیابان که هیچ، نام کشور هم برای او کم است و در پیشگاه این قهرمانان ملی، خجل و شرمندهام و سر تعظیم فرود میآورم. این تاثیر قدرتمند یک فیلم است که با ساختار درست و حرفهای این حس را به ما منتقل میکند.
فیلم مجنون با تلفیقی از جهان بینی شخصیت یک قهرمان و بازسازی حرفهای یک نبرد و یک دفاع مظلومانه و شجاعانه یعنی با شناخت درست از لحظه لحظه های یک درام پر کشش و جذاب و استفاده دقیق از عناصر ساختار یک فیلم جنگی ، احساس و عقل تماشاگر را بر می انگیزد که تا ساعت ها غرق در تفکر و تاثیر لحظات زیبا و درخشان می شود. باور پذیری جهان بینی شخصیت اصلی و درک پذیرش نبرد مدافعانه علیرغم قربانی شدن صدها انسان بیگناه به ظاهر تلخ نشانه عملکرد درست کارگردان _مهدی شامحمدی است که منطقی و مستدل حس دفاع ملی و وطن گرایانه را به تماشاگر منتقل میکند و مهمتر اینکه زیبایی و سختیهای این درام جذاب در این است که بدون حضور عینی شخصیت منفی و دشمن رودرو، احساس تنفر و انزجار از متجاوز این سرزمین و حقانیت ملت ایران به تماشاگر دست میدهد.
“مجنون” تائید و تاکیدی بر حضور موثر و باور پذیر کمپانیهای ارگانی و دولتی امثال “اوج” در عرصه سینماست.
صاحبه پویان مهر – منتقد سینما
برای شهادت باید مجنون بود!
مجنون بخشی از زندگی نامه شهیدان مهدی و مجید زین الدین و رشادت هایشان در جزیره مجنون و عملیات خیبر است که توسط مهدی شامحمدی کارگردانی شده است، محتوایی از جنس فداکاری و سختی هایی که در مقابل آتش و گلوله باید به جان خرید، برای ایده انتخابی سر تعظیم فرود می آورم و امیدوارم مسئولین هم مثل مردم که دلشان از دیدن جسم بی جان جوانان وطن خون می شود با چشم جان و در سالن هایی بزرگ در کنار هم این فیلم ها را به تماشا بنشینند.
فیلمنامه از نظر ساختار فنی نقد دارد، عطف اول قوی ندارد، اوج عالی و عطف دوم ضعیف دارد، تعلیق دارد و پرکشش است، اما به دلیل بمباران اطلاعاتی توسط دیالوگ و عدم تمرکز بر یک هدف مشخص آسیب دیده است، پایان بندی خوب دارد شبیه روایت زندگی شهدایی که تا بحال دیدیم تمام نمی شود، عنصر ارتباطی در نیامده اگر هدف این بود که آن دست نوشته باشد باید بگویم که چون پیرنگ اصلی بر آن استوار نیست و سبب ارتباط کاراکتر ها بهم نمی شود موفق نبوده، شخصیت پردازی در اکثر موارد خوب است کاشت و برداشت صحیح رعایت شده و هرکس روایت خود را دارد.
بازی بازیگران بسیار خوب است، مناسب با حال و هوایی که در آن قرار دارند، متمرکز بر نقش اند و موفق به خلق لحن و آوای درست شده اند، هرکس برای ایجاد حس درست اول در خود و بعد در مخاطب موفق است، صدا گذاری شفاف و سینک دارد، خبری از بم و یا سینک نبودن نیست، طراحی صحنه صحیح و غیر تصنعی و مناسب شرایط است، البته در طراحی لباس موفق که گواه شرایط جنگی است هم موفق است، گریم خوب است در اکثر مواقع ترمیمی است اما در جایی که لازم بود خودنمایی می کند.
تدوین اثر خوب است اما در مواردی دچار ضعف است، صحنه های اضافی و قابل حذف دارد، ریتم یکسان نیست و تغییر می کند بعد از زمان اوج حالت مطلوبی دارد، نماهای ری اکشن نیز خوب است.
کارگردانی در بازی گرفتن از بازیگران و توجه به نور و انتخاب قاب های خوب موفق است اما از یک مساله جدی غافل مانده آن هم بازنگری فیلمنامه اول از نظر فنی و بعد از نظر شیوه روایت، می دانم می تواند علاقه مندان به این سبک و ژانر را به خود جذب کند اما شیوه بیان سبب سردرگمی می شود، هدف گم می شود، پیرنگ اصلی پنهان می ماند و خرده پیرنگ ها خودنمایی می کنند، نیاز داشت که صحنه های اضافی و دیالوگ های زیاد در بین انبوهی از جلوه های ویژه و صداهای بلند حذف شوند تا یک اثر کم نقص را شاهد باشیم.
لقمان مداین – منتقد سینما
مجنون، دلداده آقا مهدی زین الدین بود!
فیلم را مثبت یافتم، یاد این قهرمان وطن را زنده کرده بودند، استاندارد سینمای جنگی داشت ولی نمی توانست متمرکز باشد، سعی کرده بود به خصایص مثبت این شهید توجه کند و همین نقطه ضعفش بود، چراکه زین الدین را میان انبوهی از روایت ها کمرنگ می کرد، شاید نیمی از فیلم زیادی بود و باید کنار گذاشته می شد تا کیفیت بالا برود چراکه پتانسیل اش را داشت.
شروع فیلم قوی بود و به ناگهان افت کرد، فیلمنامه پیرنگی ضعیف و خرده پیرنگ های خوبی داشت، عطف بندی فیلم ضعیف بود چون انبوهی از پیرنگ ها را به وسط انداخته بودند تا خروجی بگیرند و هین خط اصلی را کمرنگ می کرد، ضد قهرمانش صدام نبود، ارتش عراق نبود بلکه ستاد فرماندهی ما بود که آنان را رها کرده بودند تا دست خالی مقاومت کنند، عنصر ارتباطی نداشت، دیالوگ ها شعاری و کلیشه ای بود، بمباران اطلاعاتی داشت، قصه را فاش می ساخت، هم می خواست ادب را به شکل گل درشتی نشان دهد و هم نصیحت های پدر بزرگانه را بصورت زمخت بیان کند، شروع خوبی داشت که طولانی می شد و افت می کرد ولیکن کاشت، داشت و برداشت کاراکتر ها رعایت شده بود.
یکایک نقش آفرینانش از جمله مهدی حسینی درخشان ظاهر شدند، دیالوگ ها را روان ادا کردند، از پس لهجه و لحن ها بر آمدند، میمیک خوبی بر صورت داشتند، انعطاف جسمانی را در کنار المان های دیگر بکار بردند و موفق شدند.
در میزانسن طراحی صحنه قوی است، پر جزئیات است و منطبق با خاستگاه پیرنگ، طراحی لباس خوبی دارد، رنگ را می شناسد و به زیبایی شناسی بصری توجه کرده است، گریم بازیگران بیشتر ترمیمی است ولی خوب انجام شده است.
فضا سازی خوبی در صدا دارد، افکت های دقیقی بکار برده، و صدا تمییز است و سینک، موسیقی متن زیبایی داشت، تدوینش باید حذف سکانس مازاد می کرد، ولی چینش نماهایش از اوج به بعد مثبت شد و توانست سرعت و کشش فیلم را بالا ببرد، اصلاح رنگ و نور دارند و تم مطلوبی برای روز و شب برگزیده است.
کارگردان را بخاطر فیلمنامه ای چکش کاری نشده دارای ضعف و بخاطر گرفتن بازی خوب، توجه به میزانسن، گریم و صدا همچنین زاویه دوربینی مناسب و قاب بندی خوب قابل تحسینمی دانم.
حرفهای عوامل فیلم در نشست خبری جشنواره فیلم فجر
عباس نادران | تهیهکننده: ما برای انتخاب نقش شهید زینالدین دچار چالش های جدی بودیم. اول اینکه نمیتوانستیم سراغ چهرهای برویم که مخاطبان از او خاطره دارند. از طرفی باید سراغ کسی میرفتیم که بتوان به او اعتماد کرد و فراز و فرودهای این نقش را به درستی ایفا کند. باید اعتراف کنم که سجاد را خیلی اذیت کردم و تقریبا ۳ بار بعد از تست گریم میگفتم نه. من در تمام طول این مسیر دنبال این بودم که آیا سجاد بابایی واقعا با قلبش میخواهد این نقش را بازی کند یا خیر؟ تا حالا به خودش هم نگفته بودم اما سجاد در تمام طول پیشتولید حتی یک روز از این نقش دست برنداشت و به جایی رسید که ما هر دو یقین داشتیم که بهترین فرد برای ایفای نقش شهید زینالدین سجاد بابایی است.من از همه کسانی که نمیخواستند این فیلم ساخته شود، تشکر میکنم. عملیات خیبر یکی از مهمترین عملیاتهای جنگی است و ما برای این فیلم برای دریافت ۲ هلیکوپتر ۴ ماه تلاش کردیم. در فیلمهای جنگی در میان ارگانهای دولتی جزیرهوار عمل میشد، انگار شهید ما و شهید آنها دارد. این فیلم یادگار یک عزیز بزرگوار است که اکنون میان ما نیست و باعث و بانی اصلی ساخته شدن مجنون شهید قاسم سلیمانی هستند.
مهدی شامحمدی | کارگردان: در اولین نمایش مردمی که در میدان هروی بود، از مسیریاب استفاده میکردم و برنامه گفت که وارد اتوبان زینالدین شوید. همانجا گفتم خدایا یعنی میشود پس از این فیلم ما کاری کنیم تا مردم و جوانان این شهید بزرگوار را به درستی بشناسند. ما در بخش پژوهش گروه مفصلی داشتیم. سکانس شهادت ایشان هم وجود داشت اما تصمیم گرفتیم که آقامهدی در خیبر زنده بماند و قهرمان را در پایان داستان زنده نگه داشتیم. من ۲۰ سال است که مستند میسازم و تمام سال ۸۰ را فقط مستند جنگ ساختم و به نوعی خود را در این حوزه متخصص می دانم. هیچکس اندازه من به سینمای مستند در سینمای داستانی غیرت نداشته است. من تلاش کردم تا به مستند و مستند در قالب داستانی برسیم. به طوری که مخاطب شاهد سینمای داستانی باشد اما در لحظاتی حس کند فیلم مستند نگاه میکند. ما در این فیلم شاید واقعیت را در جاهایی پس و پیش کردیم اما به حقیقت دست نزدیم. من دوست نداشتم مهدی زینالدین که برای این آب و خاک زحمت کشیده و سلحشورانه زیست کرده است، در این روایت پایش را روی زمین بکشد.
علیرضا محصولی | نویسنده: سختی کار ما از چند جهت بود؛ اول اینکه ما تعدد کاراکتر داشتیم، دوم شخصیتهای ما نمونه واقعی داشتند و این مساله دست نویسنده را در شخصیت پردازی میبست. سختی دیگر این بود که نباید دخل و تصرفی در واقعیت داشته باشیم.
سجاد بابایی | بازیگر: در حضور دخترخانم آقامهدی و خواهرشان صحبت کردن سخت است. از روز اولی که قرار بود این فیلم را ساخته شود، ما دنبال یک تصویر نزدیک به واقعیت و کامل بودیم. در این زمینه من هرچیزی که در مستندات و مکتوبات بود، خواندم و سعی کردم به لحاظ فیزیکی هم به این شهید نزدیک شوم. من نگاهی را از آقامهدی به ارث بردم و به نظرم این خیلی عجیب است که شما از کسی که هیچ طلبی نداری و اتفاقا به او بدهکاری چیزی را به ارث ببری و سعی کنی در مسیر او قدم بگذاری. شاید فرصت یک ماهه داشتم تا حدود ۱۰ کیلو وزن کم کنم. اما باز هم وقتی جلوی آینه رفتم، احساس کردم هنوز باید ۳_۴ کیلو کم کنم. این موضوع به شدت روی اعصاب و روان تاثیر میگذار اما سعی کردم خللی در نقش ایجاد نکند. سیمرغ سال گذشته در انتخاب این نقش تاثیر نداشت. من فیلم کوتاه، تئاتر و فیلم مستقل کار کردم و پارسال هم کار سختی داشتم و توانستم سیمرغ بگیرم. امسال هم به این نقش سخت رسیدم و دوباره تلاش کردم. من به خود آقامهدی گفتم که من تلاش میکنم و شما من را به مقصد برسانید. گروه ما خیلی برای این فیلم تلاش کردند. در پایان ممنونم از این نام که اجازه داد مدتی او را زندگی کنم. فارغ از هرچیزی ایمان دارم که همه ما به این اسامی مدیون هستیم.
شبنم قربانی | بازیگر: باعث افتخار است که نقش همسر شهید زین الدین را بازی کردم. به نظرم پرداختن به این وجه از زندگی شهدا مهم است زیرا این زنان به دلیل آرمانهایی که داشتند از خیلی از چیزها گذشتند و همسران خود را به جبهه فرستادند. امیدوارم از پس این نقش برآمده باشم زیرا دینی بر گردن من بود.
بهزاد جعفری طادی | طراح صحنه: یک نکته مهم در فیلمهای جنگی این است که برای تهیه و تولید گروه تدارکاتی باید باشد. با اینکه یک شهرک دفاع مقدس داریم، در این ۱۰ سال گذشته چیزی به این شهرک اضافه نشده و چیزی هم از آنجا کم شده است. این یک هشدار است و شاید در چند سال آینده نتوانیم فیلم جنگی بسازیم زیرا دیگر تجهیزاتی نداریم.
بهزاد آقابیگی | طراح لباس: ما یک گروه خیلی خوب کنار هم بودیم. این اثر در فصل زمستان فیلمبرداری شده است و لوکیشنهای سختی داشتیم. این مسایل چالشهای مهم ما در هنگام فیلمبرداری بودند.
حمید نجفیراد | تدوینگر: این فیلم ثمره رفاقت ۱۵ _۱۶ ساله با مهدی شامحمدی و ثمره سینمای مستند است. این فیلم اگر حال خوبی دارد، معجزه فیلم مستند است.
محمد رشنو | بازیگر: خوشحالم که توانستم نقش مجید زینالدین را بازی کنم. مثل اینکه مادرشان روی مجید خیلی حساس بودهاند. حاج خانم امیدوارم توانسته باشم مجیدتان را زنده نگه داشته باشم.
پوستر فیلم مجنون؛ زندگی شهید زین الدین
