اگر هالیوود هدف بود، دنیا سکوت می‌کرد؟ / انتقاد لقمان مداین بر سکوتِ معنادارِ مدعیانِ تمدن برابرِ حمله به «خانه سینما»

۱۴۰۴/۱۲/۱۲

به گزارش آژانس خبری سینمادرام، لقمان مداین منتقد سینما طی یادداشتی اختصاصی به حمله آمریکایی-اسرائیلی بر خانه سینما واکنش نشان داد و نوشت: عصر دوشنبه، در ادامه حملات هوایی آمریکا و اسرائیلی به مناطق غیرنظامی تهران، ساختمان شماره یک «خانه سینما» در کوچه سمنان دچار آسیب جدی شد. در پی این حملات که منجر به تخریب بخشی از واحدهای مسکونی مجاور نیز گردید، ساختمان خانه سینما به‌واسطه موج انفجار آسیب دید. خوشبختانه به دلیل تعطیل بودن این مجموعه در آن ساعت، آسیبی به پرسنل و اعضای صنوف سینمایی وارد نشده است، اما این رویداد بار دیگر پرده از واقعیتِ تلخِ جنگی برداشته است که حتی ساحتِ فرهنگ و هنر را نیز امن نمی‌داند.

این حمله، فراتر از خسارت به یک ساختمان، پرسشی بنیادین را پیش روی نهادهای ناظر بین‌المللی قرار می‌دهد. بیایید برای لحظه‌ای سناریویی متفاوت را تصور کنیم: اگر موشک‌های ایران به «پیاده‌رو مشاهیر هالیوود» برخورد می‌کرد، یا اگر سینماهای معروف و سالن‌های تئاتر در قلب نیویورک بر اثر حملات نظامی دچار آسیب می‌شدند، واکنشِ جامعه جهانی و رسانه‌های مدعیِ حقوق بشر چه بود؟ بی‌شک، جهان شاهد طوفانی از محکومیت‌ها، تیترهایِ خشمگینِ رسانه‌ای و فریادِ دفاع از «تمدن و فرهنگ» می‌بود. اما چرا امروز در برابرِ هدف قرار گرفتنِ قلبِ تپنده‌ی سینمای ایران، سکوتی سنگین حاکم است؟ این «استاندارد دوگانه»، بیش از آنکه نظامی باشد، یک نمایشِ عریان از تبعیضِ فرهنگی در عرصه بین‌الملل است.

حمله به مراکزِ فرهنگی، رسانه ای، تاریخی، هنری و آموزشی، تحت هر شرایطی و با هر بهانه‌ای، باید محکوم و ممنوع باشد. این یک قاعده‌یِ نانوشته‌ی اخلاقی است که حتی در جنگ‌های کلاسیک نیز برای آن احترام قائل بودند. با این حال، مدعیانِ فعلیِ اخلاق در جنگ، این مراکز را درست مانند یک «سایتِ نظامی» هدف قرار می‌دهند.

نکته‌یِ تأمل‌برانگیز اینجاست که تا به امروز، هیچ گزارشِ مستندی از حملاتِ ایران به مراکز فرهنگی، موزه‌ها، سالن‌های سینما یا تئاترهای اسرائیلی-عربی مخابره نشده است. ایران، فارغ از تمامیِ تنش‌های نظامی، چارچوب‌های اخلاقی را رعایت کرده و «هنر» را از «میدانِ جنگ» جدا دانسته است. تأکید می‌کنیم که اگر چنین اقدامی از سوی هر طرفی صورت می‌گرفت، بی‌شک باید محکوم می‌شد؛ اما تفاوت در اینجاست که ایران در این آزمونِ اخلاقی، پایبندیِ خود را به حریمِ فرهنگ نشان داده، در حالی که طرفِ مقابل، هیچ ابایی از هدف قرار دادنِ نمادهایِ فرهنگی، رسانه ای، آموزشی و هنری ندارد.

وقتی نهادهایِ فرهنگی، تاریخی، هنری و رسانه‌ای، مانندِ یک مرکزِ فرماندهیِ نظامی بمباران می‌شوند، پیامِ مهاجمان روشن است: آن‌ها تنها در پیِ فتحِ خاک نیستند، بلکه می‌خواهند «هویت یک جامعه» را نیز نابود کنند. هدف قرار دادنِ مکان‌هایی که در آنجا تنها تصویر و اندیشه تولید می‌شود، ما را به یاد حمله مغول ها به کتابخانه های ری و نیشابور می اندازد، که نشان‌دهنده‌یِ هراسِ آن‌ها از قدرتِ نفوذِ هنر و فرهنگ و افزایش خرد جمعی است.

آسیب به خانه سینما، زخمی بر پیکره‌یِ هویتِ بصریِ ایران است. این حمله، سندِ دیگری است بر این حقیقت که در دنیایِ امروز، «اخلاق» قربانیِ مطامعِ سیاسیِ کسانی شده است که خود را پرچمدارِ حقوق بشر می‌دانند، اما در عمل، تمدن‌سوزتر از هر متجاوزی در تاریخ هستند. سینما، زبانِ مشترکِ ملت‌هاست و حمله به آن، حمله به زبانِ صلح است؛ واقعیتی که مدعیانِ تمدن، عامدانه آن را نادیده گرفته‌اند.