انتقاد تند مترجم «ادیسه» از فیلمنامه کریستوفر نولان: «اگر بخشی از این فیلمنامه را نوشته بودم، شرمسار میشدم»
به گزارش آژانس خبری سینمادرام، کریستوفر نولان در طول تور مطبوعاتی خود برای معرفی جدیدترین بلاکباستر سینماییاش، از ترجمه سال ۲۰۱۷ امیلی ویلسون از شاهکار حماسی هومر به عنوان یکی از منابع الهام اصلی خود نام برده بود. اما ویلسون نه تنها این تعریف و تمجیدها را جبران نکرد، بلکه در نقدی کوبنده در نشریه «لندنレビュー آف بوکس» به شدت به اقتباس سینمایی نولان تاخت.
امیلی ویلسون، استاد مطالعات کلاسیک در دانشگاه پنسیلوانیا، در نقد خود اشاره کرده است که فیلم «ادیسه» ساخته کریستوفر نولان فاقد عمق روانشناختی، عاطفی، سیاسی و اخلاقی است و این فیلم هیچ سخن متقاعدکنندهای برای گفتن ندارد.
ویلسون در بخشی از نقد تند خود آورده است: «امیدوار بودم که قرابت و علاقه نولان به درونمایههای هومری، او را به اوج خلاقیتهای تازهای برساند و امکان خلق شخصیتهای باورپذیرتری را برایش فراهم کند؛ اما فیلم ادیسه ترکیبی از همان شکوه ظاهری همیشگی و سطحینگری اوست. نگاه فیلم بیش از حد آشفته و شخصیتهایش بسیار توسعهنیافتهتر از آن هستند که بتوانند ادعاهای بزرگ خود را برآورده کنند، هرچند این اثر در نمایش انفجارهای بزرگ و غولهای عظیمالجثه بسیار خوب عمل کرده است!»
او در ادامه میافزاید: «ادیسه نولان فاقد بسیاری از عناصری است که این منظومه را به اثری بزرگ تبدیل کردهاند. فیلم هیچ حرف متقاعدکنندهای درباره زمان، حافظه، تاریخ، جنگ یا رابطه میان بازگشت شکوهمندانه یک جنگجو با زندگی خانواده، دشمنان، همرزمان، دوستان و همسایگانش ندارد. ساختار روایی اثر صرفاً یک شگرد ظاهری و بازیگوشانه است و ساختار نگارش آن فوقالعاده ضعیف و افتضاح به نظر میرسد. هیچیک از شخصیتها انگیزه متقاعدکنندهای برای اعمال یا گفتار خود ندارند؛ هیچ صحنه پرشوری در آن دیده نمیشود و حتی تمام غذاهای نمایشدادهشده در فیلم افتضاح به نظر میرسند!»
نولان در جریان تور رسانهای فیلم بارها از ویلسون تمجید کرده و به مجله امپایر گفته بود که از سطر آغازین ترجمه او («از مردی پیچیده برایم بگو») به عنوان راهنمای اصلی خود برای زنده کردن شخصیت ادیسه (با بازی مت دیمون) بر روی پرده نقرهای بهره برده است. با این حال، ویلسون در جمعبندی نقد خود نوشت: «اگر من حتی بخشی از این فیلمنامه را نوشته بودم، احساس شرمساری میکردم.»
ویلسون پیش از این نیز در گفتوگو با ساندی تایمز به انتقاد از این اثر پرداخته بود، اگرچه اذعان داشت که ساخت این فیلم تأثیر مثبتی بر افزایش توجه عمومی به آثار هومر و کل منظومه ادیسه داشته است. او در اینباره گفته بود: «اکران ادیسه همچنان رویدادی شایسته جشن گرفتن است. این اثر حماسی تماشاگران را دوباره به سالنهای سینما کشانده، فروش ترجمههای ادیسه از جمله ترجمه من را به اوج رسانده و شاید مسئولان دانشگاهها را متقاعد کند که دپارتمانهای ادبیات، زبان و تاریخ را تعطیل نکنند.»
برخلاف دیدگاه انتقادی ویلسون، به نظر میرسد تماشاگران عام سینما استقبال بسیار خوبی از اثر جدید نولان داشتهاند. این فیلم در هفته اول اکران خود امتیاز درخشان «A» را از شاخص سینمااسکور دریافت کرد و به یکی از بزرگترین بلاکباسترهای سال در گیشه تبدیل شد؛ بهطوری که تنها در دومین هفته اکران خود در آمریکای شمالی به فروش فوقالعاده ۹۰ میلیون دلاری دست یافت.
